GNOME 51 «A Coruña»: Όλα τα νέα χαρακτηριστικά του σύγχρονου Linux desktop

Το GNOME Project διέθεσε επίσημα το GNOME 51, με την κωδική ονομασία «A Coruña», προς τιμήν της πόλης της Γαλικίας που φιλοξένησε το συνέδριο GUADEC 2026. Η νέα έκδοση επικεντρώνεται στην ουσιαστική βελτίωση της απόκρισης του συστήματος, στον εκσυγχρονισμό των γραφικών υποσυστημάτων και σε χρηστικές προσθήκες στις βασικές εφαρμογές του περιβάλλοντος.

Παρακάτω συγκεντρώνουμε όλες τις τεχνικές και λειτουργικές αλλαγές που φέρνει η νέα έκδοση.

1. Γραφικά, Mutter και επιδόσεις

Η καρδιά του GNOME δέχτηκε σημαντικές επεμβάσεις στον τομέα του rendering και του compositing:

Reworked Frame Scheduling: Ο Mutter αναθεώρησε τον τρόπο με τον οποίο το frame clock υπολογίζει τους χρόνους σχεδίασης των καρέ. Αυτό μειώνει τα dropped frames και εξασφαλίζει ομαλά animations και scrolling ακόμα και υπό υψηλό φορτίο συστήματος.
Βελτιστοποίηση Screen Recording και Remote Desktop: Περιορίστηκε το περιττό overhead και η αντιγραφή buffers κατά την καταγραφή οθόνης, μειώνοντας την κατανάλωση πόρων ανεξάρτητα από το αν χρησιμοποιείται hardware ή software encoding.
Wayland & Background Blur: Ενσωματώθηκε υποστήριξη για το πρωτόκολλο Wayland ext-background-effect-v1. Σημειώνεται ότι δεν υπάρχει διακόπτης για background blur στο ίδιο το GNOME Shell από προεπιλογή, το πρωτόκολλο επιτρέπει σε επιμέρους εφαρμογές να το ζητήσουν εφόσον το υποστηρίζουν.
Τέλος εποχής για EGLStreams: Αφαιρέθηκε οριστικά ο παλαιός κώδικας υποστήριξης των legacy drivers της NVIDIA (EGLStreams). Το GNOME βασίζεται πλέον αποκλειστικά σε σύγχρονα standard interfaces (GBM/Wayland).
SVG Cursors: Οι δείκτες του ποντικιού αποδίδονται πλέον διανυσματικά μέσω SVG αντί για bitmaps, διατηρώντας απόλυτη καθαρότητα ανεξάρτητα από την ανάλυση ή το scaling της οθόνης.
Διαχείριση ταπετσαρίας μέσω Glycin: Η φόρτωση του wallpaper γίνεται πλέον από το GNOME Shell μέσω της βιβλιοθήκης Glycin και όχι από τον Mutter, αποφορτίζοντας το libmutter από εξαρτήσεις διαχείρισης εικόνων.

2. Shell, ταυτότητα και διαχείριση συστήματος

Αποθήκευση φωτεινότητας ανά οθόνη: Το GNOME Shell αναλαμβάνει πλέον να αποθηκεύει και να επαναφέρει τα επίπεδα φωτεινότητας ανά οθόνη (βάσει EDID), καθώς και τις ρυθμίσεις HDR. Αυτό διορθώνει παλαιότερα προβλήματα όπου η αυτόματη μείωση φωτεινότητας για εξοικονόμηση ενέργειας αποθηκευόταν λανθασμένα ως προεπιλογή στο sysfs.
GDM και Web / FIDO2 Authentication: Ο διαχειριστής σύνδεσης GDM αποκτά ενοποιημένο πλαίσιο ταυτοποίησης που υποστηρίζει passkeys (FIDO2), web login (QR codes/URLs) και smartcards, εξυπηρετώντας κυρίως εταιρικά και απομακρυσμένα περιβάλλοντα.
Ασφάλεια κλειδιών με o07: Το GNOME χρησιμοποιεί πλέον το component o07 για την ασφαλή αποθήκευση και ανάκτηση κωδικών και κλειδιών μέσω του Secret portal.
Εργαλείο Στιγμιοτύπων: Η επιλογή περιοχής στο ενσωματωμένο screenshot tool μπορεί να ελεγχθεί πλήρως από το πληκτρολόγιο με τα βέλη, με modifiers (Shift/Ctrl) για λεπτομερέστερη κλιμάκωση, Alt για μετακίνηση και «R» για επαναφορά.

3. Ρυθμίσεις συστήματος (GNOME Control Center)

Αυτόματη περιστροφή: Νέα επιλογή Auto Rotate για συσκευές με επιταχυνσιόμετρο (laptops 2-in-1, tablets), μαζί με δυνατότητα κλειδώματος προσανατολισμού.
Touchpad: Δυνατότητα αυτόματης απενεργοποίησης του touchpad όταν συνδέεται εξωτερικό ποντίκι.
Διάταξη οθονών: Προστέθηκε center-aligned snapping για ευκολότερη ευθυγράμμιση εξωτερικών monitors.
Δίκτυο: Προσθήκη ρυθμίσεων DNS domain search, ενώ αφαιρέθηκε πλήρως η υποστήριξη του παρωχημένου πρωτοκόλλου ασφαλείας WEP.
Remote Login: Υποστήριξη για SSH socket servers πέρα από το κλασικό SSH systemd service.
Reduced Motion: Η επιλογή μειωμένης κίνησης (Accessibility > Seeing) επεκτάθηκε σε περισσότερα βασικά widgets και δομικά στοιχεία του Shell.

4. Αναβαθμίσεις στις εφαρμογές του οικοσυστήματος

Papers (Προβολή Εγγράφων)

Το Papers αποκτά λειτουργία προσθήκης οπτικής χειρόγραφης υπογραφής σε έγγραφα PDF. Ο χρήστης μπορεί να σχεδιάσει την υπογραφή του με ποντίκι, γραφίδα ή οθόνη αφής, είτε να εισαγάγει εικόνα υπογραφής από την οποία η εφαρμογή αφαιρεί αυτόματα το φόντο. Οι υπογραφές αποθηκεύονται για μελλοντική χρήση. Επιπλέον, ενεργοποιήθηκε από προεπιλογή η εκτύπωση ελεύθερων σημειώσεων κειμένου (free text annotations).

Maps (Χάρτες)

Η εφαρμογή Χαρτών λαμβάνει τη δυνατότητα λήψης περιοχών για offline χρήση, επιτρέποντας την πλοήγηση χωρίς σύνδεση στο διαδίκτυο. Παράλληλα, εμπλουτίζεται η πληροφόρηση δημόσιων συγκοινωνιών με ζωντανές αναχωρήσεις/αφίξεις, εκτιμώμενους χρόνους καθυστερήσεων και υπολογισμό διάρκειας πεζοπορίας προς τις στάσεις.

Nautilus (Αρχεία)

Ένδειξη πλήθους αρχείων (count badge) κατά το drag-and-drop πολλαπλών στοιχείων.
Αυτόματη επιλογή των νέων αρχείων μετά από ενέργεια αντιγραφής, διευκολύνοντας άμεσες μετέπειτα ενέργειες (όπως μετονομασία).
Το δεξί κλικ σε κενό χώρο φακέλου δεν ακυρώνει πλέον την τρέχουσα επιλογή.
Αισθητή βελτίωση ταχύτητας κατά την ανάγνωση και ανανέωση μεγάλων φακέλων, χάρη στην εξάλειψη blocking διεργασιών.

Sushi (Προεπισκόπηση Αρχείων)

Το βοηθητικό εργαλείο ταχείας προεπισκόπησης (με πάτημα Space) μεταφέρθηκε πλήρως σε GTK4 και libadwaita. Ακολουθεί πλέον το dark mode του συστήματος, υποστηρίζει μετάβαση σε πλήρη οθόνη με διπλό κλικ και χρησιμοποιεί τις ίδιες βιβλιοθήκες απεικόνισης με το υπόλοιπο desktop.

Λοιπές εφαρμογές

GNOME Web (Epiphany): Συντόμευση Ctrl + Shift + C για αντιγραφή του URL χωρίς άνοιγμα της μπάρας διευθύνσεων, και ενσωματωμένη γεννήτρια ισχυρών κωδικών μέσω libpwquality.
GNOME Software: Προειδοποίηση πριν από την εγκατάσταση εφαρμογών που έχουν φτάσει στο τέλος υποστήριξης (End-of-Life), αναλυτικότερη λίστα δικαιωμάτων Flatpak και ταχύτερη εκκίνηση μέσω cached AppStream δεδομένων.
GNOME Calendar: Ομαλότερη κύλιση στην προβολή μήνα, ταχύτερος συγχρονισμός με λιγότερη κατανάλωση δεδομένων και άμεσο άνοιγμα τοποθεσιών συμβάντων στην εφαρμογή Maps.
Loupe (Image Viewer): Εμπλουτισμένα μεταδεδομένα (φακός κάμερας, εξοπλισμός, λογισμικό δημιουργίας) και εμφάνιση του ενσωματωμένου ICC color profile για εργασίες με χρωματική ακρίβεια.
GNOME Circle: Τρεις νέες εφαρμογές εντάχθηκαν στο Circle: το Bobby (περιηγητής βάσεων δεδομένων SQLite), το Tally (εφαρμογή καταμέτρησης) και το Bazaar (εναλλακτικό app store εστιασμένο σε Flathub/Flatpak).

5. Διαθεσιμότητα

Ο πηγαίος κώδικας του GNOME 51 είναι διαθέσιμος από το GNOME Foundation. Σύντομα θα διατεθεί στα αποθετήρια των rolling-release διανομών (όπως Arch Linux και openSUSE Tumbleweed), ενώ θα αποτελεί το προεπιλεγμένο γραφικό περιβάλλον στις επερχόμενες εκδόσεις Ubuntu 26.10 και Fedora 45.

Η επόμενη προγραμματισμένη κύρια έκδοση, το GNOME 52 «Terengganu», αναμένεται τον Μάρτιο του 2027.