|
|
|
Η έγκριση της πρότασης «Enhancing multilingual foundation models through lexicographic grounding: advancing GlossAPI for Apertus Greek language integration» από το Swiss AI Initiative δεν είναι μια ακόμη επιτυχία χρηματοδότησης. Είναι μια έμπρακτη αναγνώριση ότι η ελληνική γλώσσα μπορεί και πρέπει να αντιμετωπίζεται ως κρίσιμη ψηφιακή υποδομή. Σύμφωνα με την έγκριση, το έργο θα υποστηριχθεί με 50.000 GPU hours στην υπερυπολογιστική υποδομή Alps. Το ίδιο το Swiss AI Initiative περιγράφει την αποστολή του ως επένδυση σε υποδομές για γλωσσικά μοντέλα, βασισμένα στον υπερυπολογιστή Alps του CSCS και σε μια λογική ανοικτής επιστήμης και ανοικτού κώδικα.
|
|
|
|
|
Η συζήτηση για το ανοιχτό λογισμικό στην Ελλάδα παραμένει συχνά παγιδευμένη σε ένα στενό τεχνικό πλαίσιο. Παρουσιάζεται σαν επιλογή εργαλείων, σαν ζήτημα που αφορά μόνο τα τμήματα πληροφορικής ή τους ειδικούς της τεχνολογίας. Στην πραγματικότητα, όμως, το θέμα είναι πολύ ευρύτερο. Αφορά την ικανότητα της χώρας να ελέγχει τις ψηφιακές της υποδομές, να προστατεύει τη θεσμική της αυτονομία, να ενισχύει την εγχώρια οικονομία της γνώσης και να μην παραδίδει κρίσιμες λειτουργίες του Δημοσίου και της αγοράς σε λίγους τεχνολογικούς κολοσσούς εκτός Ευρώπης.
|
|
|
|
|
Το IMPACTS-EDIC (Innovative Massive Public Administration interConnected Transformation Services European Digital Infrastructure Consortium) αποτελεί ένα νέο Ευρωπαϊκό Κοινοπρακτικό Ψηφιακών Υποδομών που δημιουργήθηκε τον Δεκέμβριο του 2025. Στόχος του είναι να ενισχύσει τη συνεργασία μεταξύ των ευρωπαϊκών κρατών για την ανάπτυξη κοινών ψηφιακών λύσεων, συμβάλλοντας παράλληλα στην υλοποίηση των στόχων της Ψηφιακής Δεκαετίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης και στην εφαρμογή της Πράξης για τη Διαλειτουργική Ευρώπη.
|
|
|
|
|
Πρόσφατα, σε ένα άρθρο στο προσωπικό ιστολόγιο του Κωνσταντίνου Σταμπούλη (aka geraki) με τίτλο «Η ελληνική Βικιπαίδεια ως υποδομή γνώσης για την Ελλάδα: τι λείπει ακόμα;», τέθηκε με αρκετά καθαρό τρόπο ένα ερώτημα που αφορά όλους μας: αν η ελληνική Βικιπαίδεια έχει ήδη γίνει μια άτυπη «εθνική υποδομή γνώσης», τι σημαίνει αυτό για το πώς τη φροντίζουμε και για το τι θεωρούμε «επαρκή» κάλυψη για την Ελλάδα σήμερα.
|
|
|
|
|
Στις αρχές του 2026, ο δήμος του Άμστερνταμ δημοσίευσε τη νέα του πολυετή στρατηγική για την ψηφιακή αυτονομία με χρονικό ορίζοντα έως το 2035. Το σχέδιο αυτό στοχεύει στη σταδιακή απεξάρτηση της πόλης από μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες και ιδιόκτητες ψηφιακές λύσεις, δίνοντας έμφαση σε ανοιχτά πρότυπα, λογισμικό ανοικτού κώδικα και ευρωπαϊκές ή ολλανδικές υποδομές.
|
|
|
|
|
Πρόσφατα, σε ένα άρθρο στο προσωπικό ιστολόγιο του Κωνσταντίνου Σταμπούλη (aka geraki) με τίτλο «Η ελληνική Βικιπαίδεια ως υποδομή γνώσης για την Ελλάδα: τι λείπει ακόμα;», τέθηκε με αρκετά καθαρό τρόπο ένα ερώτημα που αφορά όλους μας: αν η ελληνική Βικιπαίδεια έχει ήδη γίνει μια άτυπη «εθνική υποδομή γνώσης», τι σημαίνει αυτό για το πώς τη φροντίζουμε και για το τι θεωρούμε «επαρκή» κάλυψη για την Ελλάδα σήμερα.
|
|
|
|
|
Φανταστείτε μια εφημερίδα να ανακοινώνει ότι δεν θα επιτρέπει πλέον στις βιβλιοθήκες να κρατούν αντίγραφα των φύλλων της. Αυτό είναι, στην ουσία, αυτό που αρχίζει να συμβαίνει στο διαδίκτυο.
Το Internet Archive — η μεγαλύτερη ψηφιακή βιβλιοθήκη του κόσμου — διατηρεί εφημερίδες από τα μέσα της δεκαετίας του 1990. Η αποστολή του είναι να διαφυλάσσει τον Ιστό και να τον κάνει προσβάσιμο στο κοινό. Για τον σκοπό αυτό, ο οργανισμός λειτουργεί το Wayback Machine, το οποίο περιέχει πλέον περισσότερες από ένα τρισεκατομμύριο αρχειοθετημένες σελίδες και χρησιμοποιείται καθημερινά από δημοσιογράφους, ερευνητές και δικαστήρια.
|
|
|
|
|
Μια πρόσφατη σύγκρουση μεταξύ της εταιρείας τεχνητής νοημοσύνης Anthropic και του Υπουργείου Άμυνας των ΗΠΑ ανέδειξε ένα κρίσιμο ζήτημα για τη σύγχρονη κοινωνία: ποιος αποφασίζει τελικά για την προστασία της ιδιωτικότητας των πολιτών στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης.
|
|
|
|
|
Το κεντρικό ερώτημα: η βιομηχανική πολιτική που ακολουθεί σήμερα η ΕΕ μπορεί να φέρει τη στρατηγική αυτονομία και τη «διακριτά ευρωπαϊκή ΤΝ» που υποσχέθηκε το Παρίσι; Μια ΤΝ που θα εφαρμόζεται σε σύνθετα βιομηχανικά προβλήματα, συνεργατική, ανοικτή. Ή μήπως η ΕΕ πληρώνει την παράταση ενός παιχνιδιού που ελέγχουν λίγες κυρίαρχες εταιρείες;
|
|
|
|
|
Τον Ιανουάριο του 2026, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εγκαινίασε πρόσκληση υποβολής στοιχείων για μια προτεινόμενη Στρατηγική Ανοιχτών Ψηφιακών Οικοσυστημάτων. Η πρόταση συνδέει ρητά τις ανοιχτές τεχνολογίες με την ψηφιακή ανεξαρτησία και τονίζει τη σημασία υποστήριξης του πλήρους κύκλου ζωής των τεχνολογιών ανοιχτού κώδικα, από την ανάπτυξη έως την ένταξή τους στην αγορά.
|
|
|
|
|
Το 2026 αναμένεται να είναι μια σημαντική χρονιά για το κίνημα του Right to Repair (Δικαίωμα στην Επισκευή) στην Ευρώπη. Παρότι πολλές πρωτοβουλίες βρίσκονται σε εξέλιξη, είναι πιθανό ότι αρκετές από αυτές δεν θα ολοκληρωθούν πλήρως μέσα στη χρονιά. Ωστόσο, η δυναμική που έχει δημιουργηθεί τα τελευταία χρόνια δείχνει ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση κινείται σταδιακά προς ένα πιο βιώσιμο μοντέλο κατανάλωσης και χρήσης προϊόντων.
|
|
|
|
|
Το λογισμικό ανοιχτού κώδικα (open source) γνωρίζει ραγδαία ανάπτυξη στην Ευρώπη, καθώς όλο και περισσότερες επιχειρήσεις επιδιώκουν να ενισχύσουν την ψηφιακή τους αυτονομία και να μειώσουν την εξάρτησή τους από μεγάλους, κυρίως αμερικανικούς, παρόχους τεχνολογίας.
|
|
|
|
|
Η συζήτηση για την ψηφιακή ανεξαρτησία συχνά περιορίζεται στο αν ένα κράτος, ένας δήμος, ένα πανεπιστήμιο ή μια επιχείρηση χρησιμοποιεί ανοιχτό ή κλειστό λογισμικό. Αυτό είναι σημαντικό, αλλά δεν αρκεί. Η βαθύτερη υποδομή της εξάρτησης βρίσκεται συχνά αλλού: στα πρότυπα, στους μορφότυπους αρχείων, στις διεπαφές, στα πρωτόκολλα επικοινωνίας και στους όρους με τους οποίους ανταλλάσσονται τα δεδομένα. Όταν αυτά ελέγχονται από έναν προμηθευτή ή διαμορφώνονται με τρόπο που ευνοεί συγκεκριμένα οικοσυστήματα, τότε η φαινομενική «ελευθερία επιλογής» γίνεται στην πράξη ψευδαίσθηση.
|
|
|
|
|
Η συζήτηση γύρω από το Digital Omnibus στην Ευρωπαϊκή Ένωση αποτελεί ένα από τα πιο κρίσιμα ζητήματα της σύγχρονης ψηφιακής πολιτικής. Αν και οι πρόσφατες διαπραγματεύσεις στο Συμβούλιο δείχνουν μια σαφή απομάκρυνση από τις πιο αμφιλεγόμενες προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, μια πιο προσεκτική ανάλυση αποκαλύπτει ότι οι κίνδυνοι για την προστασία των προσωπικών δεδομένων και των θεμελιωδών δικαιωμάτων παραμένουν ουσιαστικοί.
|
|
|
|
|
Τα τελευταία χρόνια, το ψηφιακό περιβάλλον στην Ευρώπη έχει αλλάξει ριζικά. Πλατφόρμες, εφαρμογές και διαδικτυακές υπηρεσίες αποτελούν πλέον βασική υποδομή για την επικοινωνία, την εργασία, την ενημέρωση και τη συμμετοχή στην κοινωνία. Ωστόσο, σύμφωνα με νέα ανάλυση του European Digital Rights (EDRi), το σημερινό μοντέλο λειτουργίας πολλών ψηφιακών υπηρεσιών βασίζεται σε πρακτικές που εκμεταλλεύονται τους χρήστες και ενισχύουν την ανισορροπία δύναμης μεταξύ πλατφορμών και πολιτών.
|
|
|
|
|
Τι αξία θα έχουν τα πολιτιστικά δεδομένα στην Ευρώπη του αύριο, και ποιος διασφαλίζει ότι θα παραμείνουν αξιόπιστα, ανοικτά για όλους και αξιοποιήσιμα; Με την καινούρια έννοια του “Κοινού Ευρωπαϊκού Χώρου Δεδομένων” διαμορφώνεται ένα νέο ψηφιακό τοπίο, όπου η πολιτιστική γνώση αποκτά διαλειτουργικότητα, ασφάλεια και νέα δυναμική επαναχρησιμοποίησης.
|
|
|
|
|
Τον τελευταίο χρόνο, οι κοινότητες των Creative Commons σε όλο τον κόσμο έδειξαν ξανά τι μπορεί να συμβεί όταν άνθρωποι ενώνονται γύρω από κοινές αξίες όπως η ανοιχτότητα, η συνεργασία και η φροντίδα. Μέσα από τοπικές συναντήσεις, θεματικές συζητήσεις και δημιουργικές πρωτοβουλίες, οι κοινότητες παρέμειναν ενεργές σε μια περίοδο όπου το ψηφιακό τοπίο γίνεται ολοένα και πιο σύνθετο.
|
|
|
|
|
Το λογισμικό ανοικτού κώδικα (Open Source Software – OSS) αποτελεί σήμερα βασικό πυλώνα της ψηφιακής οικονομίας. Από λειτουργικά συστήματα και υποδομές cloud μέχρι πλαίσια τεχνητής νοημοσύνης και εξειδικευμένες βιβλιοθήκες, το OSS λειτουργεί ως κινητήρια δύναμη της ψηφιακής καινοτομίας. Επιτρέπει στις επιχειρήσεις να επιταχύνουν τον κύκλο ανάπτυξης προϊόντων, να μειώσουν το κόστος ανάπτυξης και να ενισχύσουν την τεχνολογική τους ευελιξία.
|
|
|
|
|
Στο https://ellak.gr/ θα βρείτε επίκαιρη ενημέρωση, ειδήσεις και προτάσεις από όλα τα blogs της ΕΕΛΛΑΚ για το ανοιχτό λογισμικό, τα ανοιχτά πρότυπα, τα ανοιχτά δεδομένα, το ανοιχτό περιεχόμενο, την ανοιχτή επιστήμη, την ανοιχτή διακυβέρνηση και την ανοιχτή τεχνητή νοημοσύνη. Ασχολείστε ή θέλετε να ασχοληθείτε με κάποιον από αυτούς τους τομείς και θα θέλατε να αναδειχθεί η δουλειά ή οι απόψεις σας; Στείλτε το άρθρο ή την πρότασή σας στο editors@eellak.gr και συμβάλετε ενεργά στα σχετικά blogs και στις ομάδες εργασίας της ΕΕΛΛΑΚ. Για να ανακαλύψετε όλες τις δράσεις και τις ομάδες της ΕΕΛΛΑΚ, επισκεφθείτε το https://ellak.gr/wiki/ και το https://mathe.ellak.gr/ και βρείτε πού και πώς μπορείτε να συμμετέχετε σήμερα
|
|
