Σε μια περίοδο όπου η ψηφιακή κυριαρχία, η ανταγωνιστικότητα και η κυβερνοασφάλεια αποτελούν κορυφαίες προτεραιότητες για την Ευρωπαϊκή Ένωση, το Ανοιχτό Λογισμικό (Open Source) αναδεικνύεται σε στρατηγικό πυλώνα ανάπτυξης και αυτονομίας. Η νέα στρατηγική για τα Ανοιχτά Ψηφιακά Οικοσυστήματα έρχεται ως συνέχεια της προηγούμενης ευρωπαϊκής στρατηγικής για το Open Source και στοχεύει στη συστηματική αξιοποίηση των δυνατοτήτων του οικοσυστήματος ελεύθερου και ανοιχτού λογισμικού.
Η Ευρώπη ως παγκόσμιος ηγέτης στο Open Source
Η Ευρώπη βρίσκεται σε μοναδική θέση: διαθέτει τη μεγαλύτερη κοινότητα προγραμματιστών που συνεισφέρουν σε έργα ανοιχτού λογισμικού παγκοσμίως. Με άλλα λόγια, η ήπειρος φιλοξενεί ένα «κρυφό Silicon Valley», το οποίο τροφοδοτεί την καινοτομία μέσα από συνεργατικά, ανοιχτά μοντέλα ανάπτυξης.
Αυτό το ανθρώπινο κεφάλαιο, σε συνδυασμό με ένα ήδη ανεπτυγμένο εμπορικό οικοσύστημα Open Source, δημιουργεί τεράστιες ευκαιρίες για τεχνολογική ανεξαρτησία, μείωση εξάρτησης από μεγάλους παρόχους και ενίσχυση της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας.
Χρηματοδότηση έργων Ανοιχτού Λογισμικού
Μία από τις βασικότερες προτάσεις αφορά τη συνέχιση και ενίσχυση της δημόσιας χρηματοδότησης. Προγράμματα όπως το Next Generation Internet έχουν ήδη στηρίξει σημαντικά έργα (π.χ. Mastodon, KDE, Gnome, Nextcloud, LibreOffice), τα οποία χρησιμοποιούνται ευρέως από πολίτες, επιχειρήσεις και δημόσιες υπηρεσίες.
Προτείνεται η δημιουργία ενός Ευρωπαϊκού Ταμείου Κυρίαρχης Τεχνολογίας (EU Sovereign Tech Fund), το οποίο θα:
- στηρίζει κρίσιμα έργα υποδομής,
- χρηματοδοτεί νεοφυείς καινοτομίες,
- καλύπτει στρατηγικές ανάγκες της ΕΕ,
- υποστηρίζει ειδικές λειτουργίες που ζητούν δημόσιες διοικήσεις.
Παράλληλα, προτείνονται μηχανισμοί πιστοποίησης (Open Source Attestations) που θα διευκολύνουν τη συμμόρφωση με κανονισμούς κυβερνοασφάλειας και θα δημιουργούν βιώσιμες πηγές χρηματοδότησης για τα έργα.
Στήριξη επιχειρήσεων Open Source
Το Ανοιχτό Λογισμικό δεν είναι μόνο κοινότητες εθελοντών· είναι και επιχειρηματικότητα. Πολλά έργα έχουν ωριμάσει αρκετά ώστε να ανταγωνίζονται επάξια ιδιοκτησιακές λύσεις.
Η στρατηγική προτείνει:
- επιχορηγήσεις και εκπαιδευτικά προγράμματα για προγραμματιστές που θέλουν να δημιουργήσουν επιχειρήσεις,
- φορολογικά κίνητρα για έρευνα και ανάπτυξη σε Open Source,
- μεταρρύθμιση των κανόνων δημόσιων προμηθειών.
Ιδιαίτερα σημαντικό είναι το τελευταίο σημείο: η ΕΕ δαπανά περίπου 125 δισ. ευρώ ετησίως σε λύσεις ΤΠΕ, όμως πολύ μικρό ποσοστό κατευθύνεται σε Open Source λόγω διοικητικών εμποδίων. Η ένταξη κριτηρίων όπως διαλειτουργικότητα, διαφάνεια, κυριαρχία δεδομένων και ευελιξία μπορεί να δώσει στις ανοιχτές λύσεις ίσες ευκαιρίες ανταγωνισμού.
Γνώση και κουλτούρα Open Source στη δημόσια διοίκηση
Παρά την τεχνολογική ωριμότητα, το βασικό εμπόδιο δεν είναι τεχνικό αλλά κοινωνικό και οργανωτικό. Πολλές δημόσιες υπηρεσίες διστάζουν να υιοθετήσουν Open Source λόγω έλλειψης γνώσης ή εμπειρίας.
Η ΕΕ μπορεί να συμβάλει:
- ενισχύοντας την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών μεταξύ κρατών-μελών,
- δημιουργώντας ομάδες εμπειρογνωμόνων Open Source για την υποστήριξη της χάραξης πολιτικής,
- παρέχοντας εκπαίδευση και καθοδήγηση.
Ψηφιακή κυριαρχία χωρίς απομόνωση
Ένα κρίσιμο μήνυμα είναι ότι η ψηφιακή κυριαρχία δεν σημαίνει απομονωτισμό. Το Open Source βασίζεται στην παγκόσμια συνεργασία. Η δύναμή του προέρχεται ακριβώς από τη διαφάνεια, τη δυνατότητα ελέγχου και τη συλλογική ανάπτυξη. Η Ευρώπη δεν χρειάζεται «ευρωπαϊκό» λογισμικό με γεωγραφικούς περιορισμούς, αλλά έργα που μπορούν να συντηρούνται και να εξελίσσονται τοπικά, αξιοποιώντας παράλληλα τη διεθνή γνώση.
Το επόμενο βήμα
Η μεγάλη συμμετοχή πολιτών και φορέων στη διαβούλευση της στρατηγικής δείχνει τη σημασία του Open Source για το μέλλον της Ευρώπης. Η αξιοποίηση αυτής της δυναμικής μπορεί να οδηγήσει σε:
- οικονομική ανάπτυξη,
- ενίσχυση της καινοτομίας,
- δημιουργία θέσεων εργασίας,
- ισχυρότερη κυβερνοασφάλεια,
- πραγματική ψηφιακή αυτονομία.
Το Ανοιχτό Λογισμικό δεν είναι απλώς τεχνολογική επιλογή· είναι στρατηγική επένδυση στο μέλλον της Ευρώπης.
Πηγή άρθρου: https://opensource.org