Στις 31 Ιανουαρίου και 1 Φεβρουαρίου 2026, χιλιάδες developers και enthusiasts του ελεύθερου λογισμικού συγκεντρώθηκαν για άλλη μια φορά στην πανεπιστημιούπολη ULB Solbosch στις Βρυξέλλες. Το FOSDEM, στην 26η του διοργάνωση, επιβεβαίωσε ξανά γιατί θεωρείται το σημαντικότερο ευρωπαϊκό συνέδριο ελεύθερου και ανοιχτού λογισμικού.
Με περίπου 1.195 ομιλητές, 1.078 παρουσιάσεις, 65 Developer Rooms και εκτιμώμενη προσέλευση άνω των 8.000 ατόμων, το FOSDEM 2026 ήταν μεγαλύτερο από ποτέ. Και όπως κάθε χρόνο, η είσοδος παρέμεινε δωρεάν και χωρίς εγγραφή — ένα θεμελιώδες χαρακτηριστικό που κρατά το συνέδριο πιστό στο πνεύμα του open source.
Ο Οργανισμός Ανοιχτών Τεχνολογιών (ΕΕΛΛΑΚ) συμμετείχε ενεργά στη FOSDEM 2026, ενισχύοντας την ελληνική παρουσία στο κορυφαίο ευρωπαϊκό συνέδριο Ελεύθερου και Ανοικτού Λογισμικού.
Στο πλαίσιο της φετινής διοργάνωσης, η ΕΕΛΛΑΚ υποστήριξε τη συμμετοχή έξι νέων φοιτητών, προσφέροντάς τους τη δυνατότητα να παρακολουθήσουν από κοντά το συνέδριο, να έρθουν σε επαφή με διεθνείς κοινότητες ανοικτού λογισμικού και να αποκτήσουν πολύτιμες εμπειρίες.
Η συμμετοχή των φοιτητών πραγματοποιήθηκε χάρη στη γενναιόδωρη χορηγία των:
- Agency Trust LTD – https://agencytrust.com/
- OTS – https://ots.gr/
- ΕΝΟΜΙΧ (ENOMIX) – https://enomix.gr/
Το κεντρικό θέμα: Ψηφιακή Κυριαρχία
Αν υπήρχε ένα θέμα που διέτρεχε τις περισσότερες συζητήσεις φέτος, αυτό ήταν η ψηφιακή κυριαρχία και η τεχνολογική ανεξαρτησία της Ευρώπης. Τα self-hosted solutions, η αποκεντρωμένη υποδομή και το community-driven λογισμικό δεν ήταν πλέον niché θέματα — βρέθηκαν στο επίκεντρο.
Η μετατόπιση ήταν σαφής: από τις κεντρικοποιημένες πλατφόρμες προς συστήματα που επαναφέρουν τον έλεγχο στα χέρια των χρηστών και των κοινοτήτων. Ένα νέο devroom αφιερωμένο στο Cyber Resilience Act (CRA) εξέτασε πώς οι κοινότητες open source μπορούν να προετοιμαστούν για τις νέες ευρωπαϊκές κανονιστικές απαιτήσεις.
Main Track: Η καρδιά του FOSDEM
Το Main Track στην αίθουσα Janson — η μεγαλύτερη του συνεδρίου — φιλοξένησε τις κεντρικές ομιλίες που έθεσαν τον τόνο για όλο το FOSDEM.
Το Σάββατο ξεκίνησε δυναμικά με τον Michiel Leenaars να μιλά για το “FOSS in times of war, scarcity and (adversarial) AI” — μια επίκαιρη ανάλυση για το πώς το ελεύθερο λογισμικό αντιμετωπίζει τις σύγχρονες προκλήσεις.
Ακολούθησε ένα αφιέρωμα στο version control: ο Patrick Steinhardt παρουσίασε το μέλλον του Git για την επόμενη δεκαετία, ενώ οι Raphaël Gomès και Pierre-Yves David απάντησαν στο ερώτημα “Mercurial, 20 χρόνια μετά: πώς είμαστε ακόμα ζωντανοί;” — μια γιορτή για ένα project που πολλοί θεωρούσαν ξεπερασμένο.
Η Katharine Jarmul έθεσε ένα κρίσιμο ερώτημα: “What do we mean when we say Sovereign AI;” — μια προσπάθεια να ορίσουμε τι πραγματικά σημαίνει “κυρίαρχη” τεχνητή νοημοσύνη.
Ιδιαίτερη εντύπωση έκανε ο Ramon Santamaria με την ιστορία του raylib — 12 χρόνια ως solo maintainer ενός δημοφιλούς game development library. Μια υπενθύμιση ότι πίσω από κάθε project υπάρχουν άνθρωποι.
Το Σάββατο έκλεισε με το καθιερωμένο Big FOSDEM Quiz of the Year — η ιδανική ευκαιρία για χαλάρωση μετά από μια γεμάτη μέρα.
Η Κυριακή ξεκίνησε με ένα θέμα που απασχολεί πολλούς: “Free as in Burned Out: Who Really Pays for Open Source?” — η Marga Manterola έθεσε το ερώτημα για το πραγματικό κόστος του “δωρεάν” λογισμικού.
Το θέμα της βιωσιμότητας συνεχίστηκε με τρεις διαδοχικές ομιλίες: ο James Bottomley μίλησε για την εμπιστοσύνη στους εργοδότες, ο Marco Bernasocchi για το “τρίγωνο” sustainability-community-business, και η Deborah Udoh για το παράδοξο της χρηματοδότησης FOSS.
Η Claire Giordano μοιράστηκε μαθήματα από 30 χρόνια PostgreSQL για το πώς χτίζεται η επόμενη γενιά contributors — ένα masterclass σε community building.
Δύο ομιλίες αφιερώθηκαν στο Cyber Resilience Act: πρακτικές οδηγίες για compliance και ένα panel με εκπροσώπους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την εφαρμογή του νόμου.
Οι Daniel Izquierdo και Jesus Gonzalez-Barahona παρουσίασαν “The Geopolitics of Code” — από την ψηφιακή κυριαρχία στον παγκόσμιο κατακερματισμό. Μια ανάλυση για το πώς η γεωπολιτική επηρεάζει το open source.
Το συνέδριο έκλεισε με τον Daniel Stenberg (δημιουργός του curl) να μιλά για “Open Source Security in spite of AI” — μια ρεαλιστική ματιά στις προκλήσεις ασφάλειας στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης.
Open Source & EU Policy: Όταν το λογισμικό συναντά την πολιτική
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα devrooms φέτος ήταν το Open Source & EU Policy, που έτρεξε ολόκληρη την Κυριακή στην αίθουσα UA2.118. Εδώ, η τεχνολογία συνάντησε την πολιτική με τρόπο που αφορά άμεσα κάθε developer και κάθε χρήστη ελεύθερου λογισμικού στην Ευρώπη.
Ψηφιακή κυριαρχία vs παγκόσμια συνεργασία
Το devroom ξεκίνησε δυναμικά με debate για ένα κρίσιμο ερώτημα: πώς μπορεί η Ευρώπη να επιδιώξει ψηφιακή κυριαρχία χωρίς να απομονωθεί από την παγκόσμια open source κοινότητα; Οι Thierry Carrez, Vittorio Bertola και Gabriele Columbro ανέδειξαν τις προκλήσεις αλλά και τις ευκαιρίες αυτής της ισορροπίας.
Cyber Resilience Act: Τι σημαίνει για τα projects σας
Η ομιλία του Ciarán O’Riordan με τίτλο “CRA overview for everyone” ήταν ίσως η πιο πρακτική του devroom — μια 50λεπτη εισαγωγή στο τι πρέπει να γνωρίζουν τα open source projects και οι μικρότεροι οργανισμοί για τις νέες απαιτήσεις του Cyber Resilience Act. Ακολούθησε panel με εκπροσώπους του δημόσιου τομέα για το αν τα compliance costs μπορούν να γίνουν ευκαιρία βιωσιμότητας για το FOSS.
Κρυπτογραφία υπό απειλή;
Ο πρώην Ευρωβουλευτής Marcel Kolaja έθεσε ένα καυτό ερώτημα: “How Is the European Commission Planning to Break Cryptography This Time?” — μια κριτική ματιά στις πολιτικές που απειλούν την end-to-end encryption.
Age verification και η απειλή για το open source
Ένα panel με τους Felix Reda, Ella Jakubowska και Elina Eickstädt εξέτασε πώς οι προτάσεις για υποχρεωτική επαλήθευση ηλικίας μπορούν να δημιουργήσουν σοβαρά προβλήματα στο open source οικοσύστημα.
Fediverse και Digital Services Act
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχε η συζήτηση για το πώς το Fediverse (Mastodon, ActivityPub κ.λπ.) αλληλεπιδρά με το Digital Services Act της ΕΕ. Μπορεί η αποκεντρωμένη αρχιτεκτονική να λύσει τα προβλήματα των centralized social media;
Εργαλεία για τη δημοκρατία
Δύο εξαιρετικές παρουσιάσεις έδειξαν πώς το open source μπορεί να ενισχύσει τη δημοκρατία: το HowTheyVote.eu κάνει τις ψηφοφορίες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου πιο προσβάσιμες, ενώ το Democracy Data Space προτείνει ανοιχτή διαλειτουργικότητα για πλατφόρμες συμμετοχικής δημοκρατίας.
Το μήνυμα ήταν σαφές: η κοινότητα open source δεν μπορεί πλέον να αγνοεί την ευρωπαϊκή νομοθεσία — αλλά μπορεί να τη διαμορφώσει.
Community Devroom: Η ανθρώπινη πλευρά του Open Source
Το Community devroom ήταν αφιερωμένο στο πιο σημαντικό στοιχείο κάθε open source project: τους ανθρώπους. Με 17 ομιλίες που κάλυψαν θέματα από burnout μέχρι AI, το devroom έθεσε ερωτήματα που αφορούν κάθε κοινότητα.
“There are No Adults in the Room”
Η ομιλία που έδωσε τον τόνο: πώς οι ομάδες ελεύθερου λογισμικού μαθαίνουν να “μεγαλώνουν” χωρίς ιεραρχίες; Οι Oren Klopfer, A. Salt και Elisabeth Wenger-Stickel μοιράστηκαν εμπειρίες για την ωρίμανση ομάδων χωρίς παραδοσιακές δομές ηγεσίας.
Προσβασιμότητα και Νευροδιαφορετικότητα
Δύο ομιλίες έθεσαν το θέμα της συμπερίληψης στο επίκεντρο. Ο Mike Gifford υποστήριξε ότι οι τέσσερις ελευθερίες του ελεύθερου λογισμικού εξαρτώνται από την προσβασιμότητα, ενώ η Diana Todea μίλησε για το πώς να χτίσουμε κοινότητες που καλωσορίζουν κάθε μυαλό — νευροτυπικό ή όχι.
Εταιρείες vs Foundations: Ποιος πρέπει να οδηγεί;
Οι Ray Paik και Fatih Degirmenci άνοιξαν μια κρίσιμη συζήτηση: πότε ένα project πρέπει να παραμείνει υπό εταιρικό έλεγχο και πότε να μεταβεί σε foundation; Μια ερώτηση που απασχολεί πολλά projects καθώς μεγαλώνουν.
Headscale & Tailscale: Μια ιστορία συμπληρωματικότητας
Ο Kristoffer Dalby παρουσίασε το Headscale, το open source clone του Tailscale, και πώς οι δύο κοινότητες συνυπάρχουν και αλληλοσυμπληρώνονται — ένα παράδειγμα υγιούς σχέσης μεταξύ proprietary και open source.
OpenSSL: Πώς το Heartbleed έχτισε κοινότητα
Ο Jon Ericson αφηγήθηκε πώς η καταστροφική ευπάθεια Heartbleed του 2014 έγινε αφορμή για να χτιστεί μια πραγματική κοινότητα γύρω από το OpenSSL — μια υπενθύμιση ότι μερικές φορές οι κρίσεις φέρνουν θετικές αλλαγές.
Burnout: Ένα δομικό πρόβλημα
Η Miranda Heath έθεσε ένα θέμα-ταμπού: το burnout στο open source δεν είναι ατομικό πρόβλημα, είναι δομικό. Και μπορούμε να το διορθώσουμε μαζί — αν το αναγνωρίσουμε.
AI και το μέλλον του mentorship
Δύο ομιλίες εξέτασαν τον αντίκτυπο του AI στις κοινότητες. Η Abigail Cabunoc Mayes ρώτησε: μπορεί ένας “Synthetic Senior” να αντικαταστήσει το mentorship; Και οι David Allen με Amanda Wagner περιέγραψαν το “AI Shockwave” που αναδιαμορφώνει τα θεμέλια των open source κοινοτήτων.
“What happens if someone breaks the rules?”
Οι Floor Drees και Jos van Schouten άνοιξαν τη συζήτηση για το Code of Conduct enforcement — τι γίνεται όταν κάποιος παραβιάζει τους κανόνες; Μια πρακτική ματιά στο community moderation.
Το Community devroom έδειξε ότι η τεχνολογία είναι μόνο η μισή ιστορία — η άλλη μισή είναι οι άνθρωποι που τη φτιάχνουν.
Η κοινότητα στο προσκήνιο
Πέρα από τις τεχνικές ομιλίες, το FOSDEM είναι πάνω απ’ όλα κοινότητα. Οργανισμοί όπως η Mozilla Foundation (με το αξέχαστο stand με δωρεάν cookies!), το Free Software Foundation, το FreeBSD Foundation και το Proxmox είχαν ισχυρή παρουσία.
Ιδιαίτερη εντύπωση έκανε το panel για τη δημοκρατική διακυβέρνηση σε οργανισμούς FOSS — μια συζήτηση για το πώς οι ομάδες ελεύθερου λογισμικού μαθαίνουν να “μεγαλώνουν” και να διαχειρίζονται τις εσωτερικές τους δυναμικές.
FOSDEM Junior: Το μέλλον του Open Source
Μια από τις πιο ωραίες πρωτοβουλίες ήταν το FOSDEM Junior — εργαστήρια για παιδιά 7-17 ετών με θέματα από microcontrollers και game development μέχρι… κέντημα! Μια υπενθύμιση ότι η κοινότητα του ελεύθερου λογισμικού σκέφτεται και τις επόμενες γενιές.
Η διαμάχη Dorsey
Φέτος δεν έλειψαν και οι εντάσεις. Η προγραμματισμένη ομιλία του Jack Dorsey (Block, Inc.) προκάλεσε αντιδράσεις λόγω της εμπλοκής του στην πώληση του Twitter στον Elon Musk και αμφιβολιών για τη σχέση του με το open source.
Ο Drew DeVault οργάνωσε ειρηνικό sit-in, και η ομιλία τελικά μετακινήθηκε από τα keynotes στο main track. Οι διοργανωτές αναγνώρισαν ότι “το Open Source και το Free Software είναι εγγενώς πολιτικά” — μια δήλωση που άφησε τις απόψεις να εκφραστούν ελεύθερα.
Το μεγάλο συμπέρασμα
Το FOSDEM 2026 έδειξε ότι το open source δεν αφορά πλέον μόνο την ελευθερία λογισμικού. Αφορά την ανεξαρτησία, τη βιωσιμότητα και την ικανότητα της Ευρώπης να διαμορφώσει το δικό της ψηφιακό μέλλον.
Αν δεν μπορέσατε να παραβρεθείτε, όλες οι ομιλίες είναι διαθέσιμες στο video.fosdem.org. Και αν σκέφτεστε να πάτε του χρόνου; Ετοιμαστείτε για αναμονές, φέρτε υπομονή — αλλά περιμένετε και την καλύτερη εμπειρία κοινότητας που μπορεί να προσφέρει ο κόσμος του ελεύθερου λογισμικού.
Χρήσιμοι σύνδεσμοι:
Ραντεβού στην FOSDEM 2027!