ΝΕΑ ΥΟΡΚΗ, 2η ημέρα του UN Open Source Week 2026. Στον απόηχο των συζητήσεων στον ΟΗΕ για το μέλλον της ψηφιακής διακυβέρνησης, η σημερινή παρέμβαση του Yann LeCun λειτούργησε ως μια «ψυχρολουσία» πραγματισμού απέναντι στις υπερβολές που λέγονται και γράφονται για την τεχνητή νοημοσύνη. Ο πρώην επικεφαλής επιστήμονας της Meta και νυν συνιδρητής των Advanced Machine Intelligence Labs δεν στάθηκε μόνο στις τεχνικές προκλήσεις, αλλά άγγιξε την «καρδιά» του προβλήματος της οικονομικής και πολιτικής βιωσιμότητα της ΤΝ.
Το οικονομικό παράδοξο: Η φούσκα των 15.000 δολαρίων
Ο LeCun έριξε μια «βόμβα» που αναμένεται να συζητηθεί στα πηγαδάκια της Νέας Υόρκης και όχι μόνο. Αποκάλυψε ότι τη χρήση της ΤΝ σήμερα, ουσιαστικά, την επιδοτούν οι ίδιοι οι επενδυτές. «Το κόστος εξυπηρέτησης ενός “power user” που πληρώνει 200 δολάρια τον μήνα μπορεί να φτάνει τα 15.000 δολάρια», ανέφερε χαρακτηριστικά, προειδοποιώντας για μια επικείμενη «εκκαθάριση» παρόμοια με την κατάρρευση των εταιρειών dot-com το 2000.
Όπως εξήγησε, οι τρέχουσες αρχιτεκτονικές autoregressive prediction (η πρόβλεψη της επόμενης λέξης από την ΤΝ) είναι εγγενώς ενεργοβόρες και «μη ασφαλείς». Η λύση, σύμφωνα με τον ίδιο, δεν είναι τα όλο και μεγαλύτερα μοντέλα στο cloud, αλλά η στροφή σε μικρότερα, τοπικά μοντέλα και σε νέες αρχιτεκτονικές όπως το JEPA (Joint Embedding Predictive Architecture), που θα επιτρέπουν στα συστήματα να σχεδιάζουν ενέργειες με βάση «μοντέλα του κόσμου» (world models) και συγκεκριμένους στόχους (objective-driven AI).
Ανοιχτός Κώδικας: Το «αντίδοτο» στη συγκέντρωση ισχύος
Απαντώντας στη διάχυτη ανησυχία για τους υπαρξιακούς κινδύνους της ΤΝ, ο LeCun ήταν καθησυχαστικός, αλλά και πολιτικά αιχμηρός. Υποστήριξε ότι ο κίνδυνος δεν προέρχεται από μια «υπέρ-ευφυή» ΤΝ που θα κυριεύσει τον κόσμο, αλλά από τη συγκέντρωση τεχνολογικής ισχύος σε λίγους παρόχους.
«Η λύση είναι οι ανοιχτές πλατφόρμες», τόνισε, εξηγώντας ότι ο ανοιχτός κώδικας επιτρέπει στις χώρες να διατηρήσουν την κυριαρχία τους χωρίς να θυσιάζουν την ασφάλεια. Μάλιστα, προέβλεψε ότι η ανάγκη για δραστική μείωση του κόστους inference (κατά 20 έως 100 φορές) θα οδηγήσει αναγκαστικά σε αποδοτικότερο, τοπικό λογισμικό και υλικό, ειδικά για εφαρμογές σε κρίσιμους τομείς όπως η γεωργία και η υγεία.
Γιατί τα λόγια του LeCun «δείχνουν» την προσπάθεια της ΕΕΛΛΑΚ
Για εμάς, στην ΕΕΛΛΑΚ, η τοποθέτηση του LeCun από το βήμα του ΟΗΕ αποτελεί την απόλυτη δικαίωση της στρατηγικής που χαράζουμε πρωτίστως με το glossAPI αλλά και το Open-Local-LLM.
- Ψηφιακή Κυριαρχία vs “Cloud Subsidies”: Όταν ο LeCun μιλά για το μη βιώσιμο κόστος των κλειστών cloud, επιβεβαιώνει την ανάγκη για την εγχώρια, ανοιχτή υποδομή που προτείνουμε. Η εξάρτηση από ξένους παρόχους (vendor lock-in) δεν είναι μόνο ρίσκο κυριαρχίας, αλλά και μια οικονομική παγίδα.
- Τοπική Υποδομή ως Κοινό Αγθό: Η προσέγγισή μας για LLMs που τρέχουν 100% με ελεύθερο λογισμικό σε τοπικό υλικό (edge nodes) ταυτίζεται με την ανάγκη για «δημοκρατικοποίηση» της υπολογιστικής ισχύος. Το glossAPI, βασισμένο στην ελεύθερη πρόσβαση σε ΑΙ ready δεδομένα, είναι το πρώτο βήμα για ένα μοντέλο εκπαιδευμένο σε ελληνικά (όπως το Apertus ή ενδεχομένως η επόμενη έκδοση του Meltemi) που να υπηρετεί το δημόσιο συμφέρον.
- AI-assisted, not AI-decided: Η στροφή που περιέγραψε ο LeCun προς το Objective-Driven AI με δικλείδες ασφαλείας (guardrails) ταυτίζεται με τη δική μας φιλοσοφία human-in-the-loop. Στόχος μας είναι να φτάσουμε σε μια διάφανη δημόσια υποδομή που να υποστηρίζει τον δημόσιο υπάλληλο και τον πολίτη.
Το Proof of Concept που ξεκινάμε στην ΕΕΛΛΑΚ για Open Local Open Source LLMs στοχεύει ακριβώς στο να αποδείξει ότι η ψηφιακή κυριαρχία του Δημοσίου χτίζεται με ανοιχτό κώδικα και τοπική ισχύ, μειώνοντας δραστικά το κόστος και διασφαλίζοντας τα δεδομένα μας εντός συνόρων χτίζοντας παράλληλα τις αναγκαίες ικανότητες. Όπως φάνηκε σήμερα στη Νέα Υόρκη, ο δρόμος προς μια τεχνητή νοημοσύνη ως ψηφιακό δημόσιο αγαθό είναι η μόνη ρεαλιστική διέξοδος.